Kondisioner və Sağlamlıq: Soyuq Havanın Orqanizmə Təsiri, Əsas Risklər və Düzgün İstifadə Qaydaları

Hazırlayan: Elnur Musabəyli

Yay aylarında kondisioner isti havadan qorunmağın ən rahat yollarından biridir. Lakin kondisionerdən düzgün istifadə edilmədikdə burun və boğaz quruluğu, göz qıcıqlanması, baş ağrısı, allergiya simptomlarının artması və ümumi narahatlıq kimi problemlər yarana bilər.

Bəs kondisionerin zərərləri nə qədər realdır? Kondisioner həqiqətən insanı xəstələndirirmi? Əsas risk cihazın özündən, yoxsa onun yanlış istifadəsindən qaynaqlanır?

Əslində, kondisionerin özü avtomatik olaraq xəstəlik törədən vasitə deyil. Əsas məsələ onun temperaturunun, hava axınının, rütubətin və texniki təmizliyinin düzgün idarə edilməsidir.

Kondisioner soyuq havanın orqanizmə necə təsir edir?

İsti mühitdən çox soyuq kondisionerli otağa keçmək orqanizm üçün temperatur fərqi yaradır. Xüsusilə kondisionerin hava axını birbaşa insanın üzərinə və ya bədəninə yönəldildikdə narahatlıq və bəzi lokal simptomlar yarana bilər.

Soyuq və quru hava:

• burun və boğazın selikli qişalarını quruya bilər;
• gözlərdə quruluq və qıcıqlanmanı artıra bilər;
• dərinin qurumasına səbəb ola bilər;
• bəzi insanlarda baş ağrısı və ümumi narahatlıq yarada bilər;
• astma və allergiyası olan şəxslərdə simptomları pisləşdirə bilər.

Burada vacib məqam odur ki, soyuq hava ilə infeksiya eyni şey deyil. Məsələn, adi soyuqdəymə və digər respirator infeksiyalar viruslardan yaranır. Kondisioner virus yaratmır.

Kondisioner sağlamlığa zərərlidirmi?

Bu suala sadəcə “bəli” və ya “xeyr” cavabı vermək düzgün olmaz.

Düzgün istifadə olunan və müntəzəm texniki qulluq edilən kondisioner sağlam insan üçün, ümumiyyətlə, təhlükəli hesab edilmir. Lakin cihazın yanlış istifadəsi və otaq şəraitinin düzgün idarə olunmaması müəyyən narahatlıqlara səbəb ola bilər.

Xüsusilə aşağıdakı vəziyyətlər risk yarada bilər:

• temperaturun həddindən artıq aşağı salınması;
• kondisionerin havasının birbaşa insana yönəldilməsi;
• filtrlərin uzun müddət təmizlənməməsi;
• otağın kifayət qədər havalandırılmaması;
• həddindən artıq quru hava;
• kondisioner sisteminin texniki baxımının aparılmaması.

Kondisionerin “gizli zərərləri” nələrdir?

Kondisionerdən istifadə zamanı ən çox diqqətdən kənarda qalan məsələlərdən biri cihazın təmizliyidir.

Kondisionerin filtrləri və daxili komponentləri toz və müxtəlif hissəcikləri toplaya bilər. Baxımsız sistemdə bu materialların yenidən otaq havasına yayılması mümkündür. Bu isə xüsusilə allergiyası və tənəffüs sistemi ilə bağlı problemləri olan insanlarda narahatlıq yarada bilər.

Buna görə kondisionerin yalnız xarici görünüşünü təmiz saxlamaq kifayət deyil. Filtrlərin və daxili hissələrin istehsalçının tövsiyələrinə uyğun təmizlənməsi və texniki xidmətin vaxtında aparılması vacibdir.

Kondisioner və allergiya

Kondisioner allergiyanın birbaşa səbəbi deyil. Lakin təmizlənməyən filtrdə toz və digər allergenlərin toplanması bəzi insanlarda allergik simptomları artıra bilər.

Asqırma, burun tutulması, burun axması, gözlərdə qaşınma və qıcıqlanma kimi əlamətlər müşahidə olunursa, yalnız temperaturu dəyişdirmək deyil, kondisionerin filtr və texniki vəziyyətini də yoxlamaq lazımdır.

Astması olan şəxslərdə isə hava keyfiyyəti, allergenlər və temperatur kimi amillər simptomlara təsir göstərə bilər.

Kondisionerdən düzgün istifadə qaydaları

Kondisionerin sağlamlığa mümkün mənfi təsirlərini azaltmaq üçün bir neçə sadə qaydaya əməl etmək kifayətdir:

1. Temperaturu həddindən artıq aşağı salmayın.
Çöldə çox isti olduğu üçün otağı kəskin şəkildə soyutmaq əvəzinə, komfortlu temperatur yaratmağa çalışın.

2. Hava axınını birbaşa bədənə yönəltməyin.
Kondisionerin qanadlarını elə tənzimləyin ki, hava otaqda daha bərabər yayılsın.

3. Filtrləri müntəzəm təmizləyin.
Təmiz filtr daha yaxşı hava keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir. Təmizləmə tezliyi cihazın modelindən və istifadə intensivliyindən asılıdır.

4. Otağı havalandırmağı unutmayın.
Kondisionerli otaqda uzun müddət qalarkən hava mübadiləsinə də diqqət yetirmək vacibdir.

5. Həddindən artıq quru havadan çəkinin.
Quru hava göz, burun, boğaz və dəri quruluğunu artıra bilər.

6. Kondisionerə texniki qulluq göstərin.
Filtrdən əlavə, daxili və xarici blokların da müvafiq texniki baxışdan keçirilməsi vacibdir.

Kondisionerlə yatmaq zərərlidirmi?

“Kondisionerlə yatmaq mütləq zərərlidir” fikri elmi baxımdan həddindən artıq ümumiləşdirilmiş yanaşmadır.

Əsas məsələ gecə ərzində cihazın hansı temperaturda işləməsi, hava axınının istiqaməti və otağın ümumi şəraitidir.

Yatarkən:

• havanı birbaşa yatağa yönəltməmək;
• həddindən artıq aşağı temperatur seçməmək;
• cihazın təmizliyinə diqqət etmək;
• otaqda rahat hava şəraiti yaratmaq

daha məqsədəuyğundur.

Kondisionerin zərərləri haqqında yayılan məlumatların hamısını eyni səviyyədə doğru qəbul etmək olmaz. Kondisionerin özü respirator virus yaratmır və düzgün istifadə olunan kondisioner sağlam insan üçün avtomatik olaraq təhlükəli deyil.

Əsas risklər adətən həddindən artıq aşağı temperatur, birbaşa hava axını, quru hava, zəif havalandırma və cihazın düzgün təmizlənməməsi ilə əlaqələndirilir.

Bu səbəbdən kondisionerdən tamamilə imtina etmək əvəzinə, ondan düzgün temperaturda, düzgün hava istiqaməti ilə və müntəzəm texniki qulluq şəraitində istifadə etmək daha rasional yanaşmadır.